Bouwbedrijf Hollands Kroon op bezoek bij revolutionaire start-up in Amsterdam

Het antwoord is waarschijnlijk genuanceerder dan simpelweg ja of nee. Maar dat er iets aan het veranderen is, werd tijdens de demonstratie in Amsterdam wel duidelijk.

Drie robots, één muur

De Nederlandse start-up werkt niet met één grote robot die alles doet. Het systeem bestaat uit een team van drie autonome machines die helemaal op elkaar afgesteld zijn. De linker robot heeft hierbij de specie, de rechter heeft de stenen en de middelste zorgt er niet alleen voor dat de specie op de juiste plaats komt maar ook dat de stenen opgepakt worden en dat ze gemetseld worden. De machines werken bij dit alles niet alleen zelfstandig samen maar kunnen zich ook over de bouwplaats verplaatsen.

Het doel laat weinig aan de verbeelding over: men wil in een tijd dat huizen bouwen alsmaar duurder wordt en aannemers vakmensen tekort komen sneller, goedkoper en ook nog eens mooier bouwen.

En dat is niet alleen een kwestie van een robotarm die een steen oppakt. Achter het fysieke werk zit een flinke hoeveelheid software. Monumental heeft daarvoor een eigen besturingssysteem ontwikkeld: Atrium. Dat systeem vertaalt bouwtekeningen naar concrete opdrachten voor de robots, houdt bij waar iedere robot zich bevindt en controleert voortdurend wat er op de bouwplaats gebeurt.

Dat is essentieel: een bouwplaats is immers geen fabriekshal. Een vloer is niet altijd perfect vlak, een eerder gebouwde muur kan kleine afwijkingen bevatten en de omstandigheden veranderen voortdurend. De robot moet dus niet alleen een steen kunnen oppakken, maar ook kunnen 'begrijpen' waar die steen precies moet komen. Het maakte de demonstratie die de directie van Bouwbedrijf Hollands Kroon te zien kreeg nog indrukwekkender.

Eerst digitaal bouwen, daarna pas met stenen

Voordat de eerste steen wordt gelegd, gebeurt er al veel. De gevel wordt digitaal uitgewerkt, waarbij zelfs de exacte positie van iedere steen en iedere mortelvoeg wordt berekend. Vervolgens wordt de werkelijkheid op de bouwplaats met 3D-scans in kaart gebracht.

Zo ontstaat als het ware een digitale kopie van de bouwplaats. De software kan ontwerp en werkelijkheid met elkaar vergelijken en eventuele afwijkingen tot op millimeterniveau signaleren.

Daarna komen de robots in actie. Camera's en sensoren houden voortdurend in de gaten waar de machines zich bevinden en wat er al is gebouwd. Iedere handeling wordt bovendien vastgelegd. Daardoor kan de kwaliteit worden gecontroleerd én de techniek steeds verder worden verbeterd.

Dat laatste is misschien wel een van de interessantste aspecten: iedere bouwplaats levert nieuwe informatie op voor de volgende, waardoor het zelflerende systeem steeds beter wordt in zijn vak. Zie het als een menselijke metselaar die in de loop van zijn leven steeds beter en meer ervaren wordt in wat hij vakmatig doet.

Neemt de robot straks het werk over?

Dat is natuurlijk de vraag die bij veel mensen opkomt wanneer ze zo'n demonstratie zien. Verdwijnt de metselaar straks van de bouwplaats?

Volgens Monumental is het doel niet om mensen simpelweg te vervangen, maar om de beschikbare capaciteit in de bouw te vergroten. De bouwsector kampt immers zoals gezegd met een tekort aan vakmensen. Door repetitief metselwerk door robots te laten uitvoeren, kunnen vakmensen zich volgens de innovatieve start-up meer richten op werkzaamheden waarbij hun ervaring en vakkennis nodig zijn.

Ook bij andere bouwbedrijven wordt inmiddels met de techniek geëxperimenteerd. Zo zijn er al metselrobots ingezet bij verschillende projecten in Amsterdam en noemt het bedrijf onder meer de ergonomie, kwaliteit en digitale controle als voordelen. Tegelijkertijd benadrukken alle betrokkenen dat de techniek nog volop in ontwikkeling is.

En dat is misschien precies de juiste manier om naar deze ontwikkeling te kijken. Een robot wordt niet zomaar een metselaar van staal. Er blijft kennis nodig om een bouwplaats goed voor te bereiden, het proces te begeleiden en te controleren. Maar voor het zware, repeterende werk kan robotisering wel degelijk een belangrijke verandering betekenen.

Indrukwekkend, maar het vak blijft

Voor Bouwbedrijf Hollands Kroon was het bezoek in ieder geval een interessante blik op wat er mogelijk is en wat er de komende jaren nog kan veranderen in de bouw.

De techniek is simpelweg indrukwekkend, maar het vraagt tegelijkertijd heel veel kennis en voorbereiding om een robot iets te laten doen wat een ervaren metselaar al jarenlang bijna vanzelfsprekend doet.

Dat brengt ons terug op de kernvraag: is de metselrobot dus de toekomst?

Wij denken nu: misschien niet als vervanger van de vakman, maar wel als een nieuwe collega op de bouwplaats. Eentje die niet klaagt over zwaar werk, eindeloos hetzelfde klusje kan uitvoeren en ondertussen ook nog eens alles digitaal bijhoudt.

De bouwplaats van morgen ziet er daardoor misschien anders uit dan die van vandaag. Maar één ding is duidelijk: de ontwikkeling van de metselrobot en de groeiende inbreng ervan op de bouwplaats lijken onstuitbaar.